Göz sağlığım

Çoğunlukla hipermetrop çocuklarda görülen bir içe kayma türüdür. Çocuk net görmek için fazla odaklanınca (uyum) gözler de içe döner; kayma özellikle yakına bakarken artar.

Olası belirtiler

• Bir ya da iki gözün içe kayması, çoğu zaman 1–4 yaş arasında fark edilir
• Kaymanın yakına bakarken ya da yorgunken artması
• Bir gözü kapatma, baş eğme

Hekim nasıl bakar?

Göz damlasıyla uyum gevşetilerek numara ölçülür (sikloplejik refraksiyon); şaşılık ölçümü ve göz tembelliği değerlendirmesi yapılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Tedavinin temeli tam numaralı gözlüktür; yakın için ek bölümlü (bifokal) cam önerilebilir. Göz tembelliği varsa kapama, gözlükle düzelmeyen kaymada ameliyat değerlendirilebilir.

Günlük yaşamda

Gözlük gün boyu takılır; çıkarınca kaymanın geri gelmesi beklenen bir durumdur. Kontrolleri aksatma; numara çocuk büyüdükçe değişebilir.

İlgili: Şaşılık · Göz tembelliği tedavisi · Şaşılık muayenesi

Polen, toz, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı göz zarının iltihaplanmasıdır. Bulaşıcı değildir.

Olası belirtiler

• Kaşıntı
• Kızarıklık ve sulanma
• Göz kapaklarında şişlik

Hekim nasıl bakar?

Muayene ve öykü ile tanı konur; diğer konjonktivit türlerinden ayrılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Alerjenden kaçınma, soğuk kompres ve hekimin önerdiği alerji damlaları.

Günlük yaşamda

Gözleri ovuşturmamak önemlidir; kontakt lens kullananlar alerji döneminde hekime danışmalıdır.

İlgili: Kuru göz · Blefarit

Göz kapağı kenarının iltihabıdır; kirpik diplerinde kabuklanma ve kızarıklıkla görülür. Sık tekrarlayabilir.

Olası belirtiler

• Kapak kenarında kızarıklık ve kabuklanma
• Yanma, kaşıntı, sabahları yapışma
• Kum kaçmış hissi

Hekim nasıl bakar?

Kapak kenarı ve yağ bezleri muayene edilir.

Genel tedavi yaklaşımı

Düzenli kapak hijyeni ve ılık kompres temeldir; gerektiğinde hekimin önerdiği ilaçlar.

Günlük yaşamda

Göz makyajını iyice temizlemek ve kapak bakımını alışkanlık hâline getirmek tekrarı azaltır.

İlgili: Kuru göz

Uzun süreli yüksek kan şekerinin retinadaki küçük damarlara zarar vermesidir. Erken dönemde belirti vermeyebilir.

Olası belirtiler

• Başlangıçta çoğu zaman belirti yok
• Bulanık ya da dalgalı görme
• Görüşte koyu lekeler ya da uçuşmalar

Hekim nasıl bakar?

Göz bebeği büyütülerek göz dibi muayenesi, OCT ve gerektiğinde anjiyografi yapılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Kan şekeri, tansiyon ve kolesterol kontrolü temeldir; ihtiyaca göre lazer, göz içi enjeksiyon ya da ameliyat uygulanır.

Günlük yaşamda

Diyabeti olan herkesin, şikâyeti olmasa da düzenli göz dibi muayenesi olması önerilir.

Acil: Görmede ani azalma ya da birden çok sayıda uçuşma olursa gecikmeden göz hekimine git.

İlgili: Makula ödemi · Göz dibi muayenesi · Retina lazeri ve ameliyatları

Loş ışıkta ve karanlıkta görmenin belirgin şekilde zorlaşmasıdır. Bir hastalık değil, belirtidir; katarakt, miyopi, A vitamini eksikliği ya da retinitis pigmentosa gibi nedenleri olabilir.

Olası belirtiler

• Gece araba kullanırken zorlanma
• Karanlık ortama uyumda gecikme

Hekim nasıl bakar?

Numara ölçümü, mercek ve göz dibi muayenesi; gerektiğinde ERG.

Genel tedavi yaklaşımı

Nedene göre: numaranın düzeltilmesi, katarakt ameliyatı, eksikliğin giderilmesi.

Günlük yaşamda

Gece sürüşünde zorlanıyorsan önce muayene ol; antirefle kaplamalı doğru numaralı gözlük kamaşmayı azaltabilir.

İlgili: Retinitis pigmentosa · Katarakt

Görme sinirinin zamanla hasar gördüğü bir hastalık grubudur; çoğu zaman göz içi basıncının yüksekliğiyle ilişkilidir. Açık açılı tipi sinsidir: uzun süre belirti vermeyebilir. Kapalı açılı tipi ani gelişebilir; bebeklerde doğumsal tipi de vardır.

Olası belirtiler

• Açık açılı: çoğu zaman belirti yok; kenar görme yavaşça daralır
• Kapalı açılı atak: ani şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde halkalar, bulantı
• Doğumsal: bebekte büyük ve bulanık görünen kornea, sulanma, ışıktan kaçma

Hekim nasıl bakar?

Göz içi basıncı ölçümü, görme siniri muayenesi, görme alanı testi ve OCT ile değerlendirilir.

Genel tedavi yaklaşımı

Amaç basıncı düşürüp sinir hasarını durdurmaktır: göz damlaları, lazer ya da ameliyat. Kaybedilen görme geri gelmez; bu yüzden erken tanı önemlidir.

Günlük yaşamda

Ailede glokom varsa ve 40 yaşından sonra düzenli göz muayenesi önerilir. Damlalar hekimin söylediği gibi aksatmadan kullanılır.

Acil: Ani şiddetli göz ağrısı, kızarıklık ve görme bulanıklığı birlikte olursa vakit kaybetmeden acil göz muayenesine git.

İlgili: Göz içi basıncı ölçümü (tonometri) · Görme alanı testi · Glokom tedavisi

Göze çarpma, kesici cisim, yabancı cisim ya da kimyasal madde teması. Küçük görünen yaralanmalar bile ciddi olabilir.

Olası belirtiler

• Ağrı, kızarıklık, sulanma
• Görmede azalma
• Gözde kanama ya da göz bebeğinin şeklinde değişiklik

Hekim nasıl bakar?

Acil göz muayenesi; gerektiğinde görüntüleme.

Genel tedavi yaklaşımı

Yaralanmanın türüne göre damla, yabancı cismin çıkarılması ya da ameliyat.

Günlük yaşamda

İş ve sporda koruyucu gözlük kullan. Kimyasal temas olursa gözü bol temiz suyla en az 15 dakika yıka ve hemen acile git.

Acil: Göze kimyasal kaçması, delici yaralanma ya da darbe sonrası görme azalması acildir. Gözü ovma, batan cismi çıkarmaya çalışma.

İlgili: Kornea distrofileri ve enfeksiyonları · Retina dekolmanı

Gözün içindeki doğal merceğin bulanıklaşmasıdır. Çoğunlukla yaşla yavaş yavaş gelişir; görüntü sisli, soluk ya da parlak ışıkta kamaşan görünür.

Olası belirtiler

• Bulanık ya da sisli görme
• Renklerin soluklaşması
• Farlarda ve güneşte kamaşma, ışık çevresinde hale
• Gözlük numarasının sık değişmesi

Hekim nasıl bakar?

Göz hekimi biyomikroskopla merceği inceler; görme keskinliği ve göz dibi muayenesi yapılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Erken dönemde gözlük ve iyi aydınlatma yardımcı olabilir. Günlük yaşamı zorlaştırdığında bulanık mercek ameliyatla alınır ve yerine göz içi lens konur.

Günlük yaşamda

Güneşte UV korumalı gözlük, sigaradan uzak durmak ve diyabet gibi hastalıkların kontrolü önerilir.

İlgili: Katarakt ameliyatı ve göz içi lensler · Glokom

Gözün ön şeffaf tabakası olan korneanın incelip koni gibi öne doğru şekil değiştirmesidir. Genellikle gençlikte başlar ve ilerleyebilir.

Olası belirtiler

• Sık değişen ve artan astigmat
• Gözlükle tam düzelmeyen bulanık ya da çift görme
• Işığa hassasiyet

Hekim nasıl bakar?

Kornea topografisi ve kalınlık ölçümüyle tanı konur; ilerleme düzenli ölçümlerle izlenir.

Genel tedavi yaklaşımı

İlerlemeyi durdurmak için çapraz bağlama (cross-linking); görmeyi düzeltmek için gözlük, özel kontakt lensler (RGP, skleral), ileri evrede kornea nakli.

Günlük yaşamda

Gözleri ovuşturmaktan kaçınmak önemlidir; alerjiler tedavi edilmelidir.

İlgili: Kornea topografisi · Kornea çapraz bağlama (cross-linking) · Kornea distrofileri ve enfeksiyonları

Kornea, kalıtsal distrofilerle bulanıklaşabilir ya da mikroplarla iltihaplanabilir (keratit). Kontakt lens kullanımı enfeksiyon riskini artırır.

Olası belirtiler

• Ağrı, kızarıklık, sulanma
• Işığa hassasiyet
• Bulanık görme
• Korneada beyaz leke

Hekim nasıl bakar?

Biyomikroskop muayenesi; enfeksiyonda gerektiğinde örnek alınarak mikrop tanımlanır.

Genel tedavi yaklaşımı

Enfeksiyonda nedene uygun damlalar; distrofilerde tipine göre izlem, damlalar, lazer ya da nakil.

Günlük yaşamda

Kontakt lens hijyeni kurallarına uymak ve lensi suyla temas ettirmemek çok önemlidir.

Acil: Kontakt lens kullanırken ağrı, kızarıklık ve ışık hassasiyeti olursa lensi çıkar ve aynı gün göz hekimine git.

İlgili: Keratokonus · Kuru göz

Gözyaşının yeterli üretilmemesi ya da çabuk buharlaşmasıyla göz yüzeyinin kurumasıdır. Ekran kullanımı, klima, yaş ve bazı ilaçlar katkıda bulunabilir.

Olası belirtiler

• Batma, yanma, kum kaçmış hissi
• Gün içinde değişen bulanıklık
• Paradoks olarak aşırı sulanma
• Kontakt lens toleransında azalma

Hekim nasıl bakar?

Gözyaşı miktarı ve kalitesi testleri, göz kapağı ve göz yüzeyi muayenesi.

Genel tedavi yaklaşımı

Suni gözyaşları, kapak hijyeni, ortamın düzenlenmesi; gerektiğinde hekimin önerdiği ilaçlar ya da işlemler.

Günlük yaşamda

Ekranda 20 dakikada bir 20 saniye uzağa bakmak, sık göz kırpmak ve havayı nemlendirmek rahatlatır.

İlgili: Blefarit · Alerjik konjonktivit

Makulada sıvı birikmesiyle oluşan şişliktir. Diyabet, damar tıkanıklıkları, iltihap ya da bazı ameliyatlardan sonra görülebilir.

Olası belirtiler

• Merkezde bulanık görme
• Renklerin soluk görünmesi
• Çizgilerin eğri görünmesi

Hekim nasıl bakar?

OCT ile şişlik ölçülür; nedeni araştırılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Nedene göre göz içi enjeksiyonlar, damlalar ya da lazer uygulanabilir.

Günlük yaşamda

Diyabet ve tansiyonun iyi kontrolü önemlidir.

İlgili: Diyabetik retinopati · OCT (optik koherens tomografi) · Göz içi enjeksiyonlar

Gözlerin istemsiz, ritmik hareketidir. Doğuştan olabilir ya da sonradan gelişebilir.

Olası belirtiler

• Gözlerde titreme
• Görmede azalma
• Belli bir baş pozisyonunda daha iyi görme

Hekim nasıl bakar?

Göz muayenesi; sonradan gelişen nistagmusta nörolojik değerlendirme.

Genel tedavi yaklaşımı

Gözlük ya da kontakt lens, bazı durumlarda ilaç ya da ameliyat; altta yatan neden tedavi edilir.

Günlük yaşamda

Sonradan başlayan titreme hekime danışılmalıdır.

İlgili: Şaşılık

Görme sinirinin iltihabı ya da hasar görmesidir. Optik nörit genç erişkinlerde görülebilir; bazen multipl skleroz ile ilişkilidir.

Olası belirtiler

• Bir gözde günler içinde azalan görme
• Göz hareketiyle artan ağrı
• Renklerin soluk görünmesi

Hekim nasıl bakar?

Göz muayenesi, görme alanı, renk görme testi; gerekirse beyin MR'ı ve nöroloji değerlendirmesi.

Genel tedavi yaklaşımı

Nedene göre ilaç tedavisi; birçok hastada görme zamanla düzelir.

Günlük yaşamda

Altta yatan hastalık varsa ilgili bölümlerle birlikte izlenir.

Acil: Bir gözde hızla azalan görme gecikmeden değerlendirilmelidir.

İlgili: Görme alanı testi · Renk görme testi

Üst göz kapağının normalden aşağıda durmasıdır. Doğuştan olabilir ya da yaşla, kas ve sinir sorunlarıyla gelişebilir.

Olası belirtiler

• Kapağın göz bebeğini örtmesi
• Kaşları kaldırarak ya da başı geriye atarak bakma
• Üst görme alanında daralma

Hekim nasıl bakar?

Kapak ölçümleri ve kas gücü değerlendirilir; ani gelişen düşüklükte nedeni araştırılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Gerektiğinde göz kapağı ameliyatı.

Günlük yaşamda

Çocuklarda görme gelişimini etkileyebileceği için takip önemlidir.

Acil: Ani başlayan kapak düşüklüğü, çift görme ya da baş ağrısıyla birlikteyse acil değerlendirme gerekir.

İlgili: Şaşılık

Bazı renkleri ayırt etmede güçlüktür; çoğunlukla kalıtsaldır ve erkeklerde daha sık görülür. En yaygın tipi kırmızı ile yeşili karıştırmaktır.

Olası belirtiler

• Kırmızı-yeşil ya da mavi-sarı tonlarını karıştırma
• Renk isimlendirmede tutarsızlık

Hekim nasıl bakar?

Renk görme testleri (Ishihara levhaları vb.).

Genel tedavi yaklaşımı

Kalıtsal tipte kesin tedavi yoktur; bazı renkli filtreli camlar ayrımı kolaylaştırabilir ama renk görmeyi düzeltmez.

Günlük yaşamda

Meslek seçiminde (pilotluk, elektrik vb.) önceden bilinmesi yararlıdır. Sonradan başlayan renk değişikliği hekime danışılmalıdır.

İlgili: Renk görme testi · Optik nörit ve optik sinir hastalıkları

Retinaya kan taşıyan atardamarın ya da kanı geri götüren toplardamarın tıkanmasıdır. Yüksek tansiyon, diyabet ve damar sertliği riski artırır.

Olası belirtiler

• Bir gözde ağrısız, ani görme kaybı ya da bulanıklık
• Görüş alanının bir bölümünde kayıp

Hekim nasıl bakar?

Göz dibi muayenesi, OCT ve anjiyografi; altta yatan damar ve kalp hastalıkları açısından genel değerlendirme.

Genel tedavi yaklaşımı

Tipine göre göz içi enjeksiyonlar ve lazer uygulanabilir; genel sağlık riskleri ayrıca tedavi edilir.

Günlük yaşamda

Tansiyon, şeker ve kolesterol kontrolü önemlidir.

Acil: Bir gözde birden görme kaybı acildir: hemen acil servise ya da göz hekimine başvur.

İlgili: Makula ödemi · Göz içi enjeksiyonlar

Retinanın gözün arka duvarından ayrılmasıdır. Acil tedavi gerektirir; erken müdahale görmeyi korumanın anahtarıdır.

Olası belirtiler

• Birden artan uçuşmalar
• Işık çakmaları
• Görüş alanının bir kenarından yayılan perde ya da gölge

Hekim nasıl bakar?

Göz bebeği büyütülerek retinanın tamamı muayene edilir; gerekirse ultrason yapılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Yırtık evresinde lazerle, ayrılma gelişmişse ameliyatla tedavi edilir.

Günlük yaşamda

Yüksek miyoplarda, göz travması geçirenlerde ve ailede öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Acil: Ani uçuşma artışı, ışık çakmaları ya da görüşte perde inmesi acildir: aynı gün göz hekimine başvur.

İlgili: Uçuşmalar · Retina lazeri ve ameliyatları · Göz dibi muayenesi

Retinadaki ışığa duyarlı hücrelerin yavaş yavaş kaybolduğu kalıtsal bir hastalık grubudur. Çoğunlukla gece görmenin zorlaşmasıyla başlar.

Olası belirtiler

• Karanlıkta ve loş ışıkta görme güçlüğü
• Kenar görmenin zamanla daralması (tünel görme)

Hekim nasıl bakar?

Göz dibi muayenesi, görme alanı, elektroretinografi (ERG) ve genetik danışmanlık.

Genel tedavi yaklaşımı

Kesin tedavisi çoğu tipte yoktur; bazı genetik tipler için yeni tedaviler geliştirilmektedir. Az görme yardımcıları ve rehabilitasyon önemlidir.

Günlük yaşamda

Güneş gözlüğü ve iyi aydınlatma rahatlatır; ailedeki diğer bireyler için genetik danışmanlık önerilir.

İlgili: Gece körlüğü · Görme alanı testi

Çoğunlukla 5 yaşından küçük çocuklarda görülen, retinadan kaynaklanan bir göz kanseridir. Erken fark edildiğinde tedavi başarısı yüksektir.

Olası belirtiler

• Fotoğrafta ya da ışıkta göz bebeğinde beyaz yansıma
• Yeni başlayan şaşılık
• Gözde kızarıklık ya da şişlik

Hekim nasıl bakar?

Göz bebeği büyütülerek ayrıntılı göz dibi muayenesi; görüntüleme ve onkoloji ekibiyle değerlendirme.

Genel tedavi yaklaşımı

Tümörün durumuna göre çeşitli tedaviler; uzman merkezlerde planlanır.

Günlük yaşamda

Ailede öyküsü olan çocuklarda erken ve düzenli göz muayenesi önerilir.

Acil: Çocuğunun göz bebeğinde fotoğraflarda beyaz yansıma görürsen kısa sürede göz hekimine götür.

İlgili: Şaşılık · Göz dibi muayenesi

Genellikle çocukluk ya da gençlik çağında başlayan, makulayı etkileyen kalıtsal bir hastalıktır.

Olası belirtiler

• Merkezde bulanıklık ve okumada zorluk
• Renk görmede değişiklik
• Gözlükle düzelmeyen görme azalması

Hekim nasıl bakar?

Göz dibi muayenesi, OCT, otofloresans görüntüleme ve genetik test.

Genel tedavi yaklaşımı

Kesin tedavisi yoktur; az görme yardımcıları kullanılır. Hekim bazı vitamin takviyelerinden kaçınılmasını önerebilir.

Günlük yaşamda

Parlak ışıkta güneş gözlüğü önerilir; okul ve iş için az görme desteği planlanır.

İlgili: Yaşa bağlı makula dejenerasyonu · OCT (optik koherens tomografi)

Gözlerin aynı noktaya bakmamasıdır; bir göz içe, dışa, yukarı ya da aşağı kayabilir. Çocuklarda göz tembelliğine yol açabilir.

Olası belirtiler

• Gözlerden birinin kayması
• Çift görme (erişkinlerde)
• Başı yana eğerek bakma
• Bir gözü kapatma

Hekim nasıl bakar?

Şaşılık ölçümü, göz numarası ölçümü ve göz dibi muayenesi.

Genel tedavi yaklaşımı

Gözlük, kapama tedavisi, egzersizler ya da göz kası ameliyatı.

Günlük yaşamda

Çocuklarda erken tedavi görme gelişimi için çok önemlidir. Çocuğunun gözünde kayma fark edersen beklemeden muayene ettir.

İlgili: Göz tembelliği tedavisi · Nistagmus

Gözün içini dolduran jelin (vitreus) yaşla değişmesiyle görülen, görüşte dolaşan nokta, iplik ya da örümcek ağı benzeri gölgelerdir. Çoğu zararsızdır.

Olası belirtiler

• Açık renkli zemine bakınca belirginleşen hareketli noktalar

Hekim nasıl bakar?

Göz bebeği büyütülerek retina kontrol edilir; yeni başlayan uçuşmalarda yırtık olup olmadığına bakılır.

Genel tedavi yaklaşımı

Zararsız uçuşmalar genellikle tedavi gerektirmez; zamanla daha az fark edilir.

Günlük yaşamda

Miyoplarda daha sık görülür.

Acil: Uçuşmalar birden artarsa, ışık çakmaları ya da perde inmesi eşlik ederse aynı gün göz hekimine git.

İlgili: Retina dekolmanı · Göz dibi muayenesi

Gözün orta katmanının (üvea) iltihabıdır. Bazen romatizmal ya da bağışıklık sistemi hastalıklarıyla ilişkilidir.

Olası belirtiler

• Kızarıklık ve ağrı
• Işığa hassasiyet
• Bulanık görme ve uçuşmalar

Hekim nasıl bakar?

Biyomikroskop ve göz dibi muayenesi; nedeni bulmak için gerektiğinde kan testleri ve diğer bölümlerle birlikte değerlendirme.

Genel tedavi yaklaşımı

İltihabı baskılayan damlalar ya da ilaçlar; altta yatan hastalığın tedavisi.

Günlük yaşamda

Tekrarlayabilir; hekim kontrolleri aksatılmamalıdır.

Acil: Ağrılı kızarık göz ve ışığa hassasiyet varsa kısa sürede göz hekimine başvur.

İlgili: Glokom · Katarakt

Retinanın en keskin gören bölgesi olan makulanın (sarı nokta) yaşla bozulmasıdır. Merkezdeki görme etkilenir; kenar görme genellikle korunur. Kuru ve yaş (ıslak) tipleri vardır.

Olası belirtiler

• Okurken ve yüzleri tanırken zorlanma
• Düz çizgilerin dalgalı görünmesi
• Görüş alanının ortasında bulanık ya da karanlık alan

Hekim nasıl bakar?

Göz dibi muayenesi, OCT ve gerektiğinde anjiyografi ile değerlendirilir. Evde Amsler kartı ile izlem önerilebilir.

Genel tedavi yaklaşımı

Kuru tipte izlem ve hekimin önerdiği beslenme desteği; yaş tipte göz içi enjeksiyonlarla hastalık yavaşlatılabilir.

Günlük yaşamda

Sigara riski artırır. Görme kaybı olanlarda büyüteçler ve az görme yardımcıları günlük hayatı kolaylaştırır.

Acil: Düz çizgiler birden eğri görünmeye ya da merkezde yeni bir karartı belirmeye başlarsa kısa sürede göz hekimine başvur.

İlgili: OCT (optik koherens tomografi) · Göz içi enjeksiyonlar · Makula ödemi