Gözümü tanı
Göz, ışığı bir noktada toplayan bir mercek sistemidir. Görüşün bulanıksa çoğu zaman sorun bu noktanın yerindedir. Aşağıdan bir durum seç ve ışığın nerede toplandığını gör.
Işık nerede toplanıyor?
Net görüş
Işık önce gözün saydam ön tabakasından (kornea), sonra göz merceğinden geçer ve gözün arkasındaki ışığa duyarlı tabakada (retina) tek bir noktada toplanır. Görüntü net olur.
Miyopi — uzağı bulanık görmek
Işık retinaya ulaşmadan, önünde toplanır. Yakını rahat görürsün ama tabela, tahta ya da televizyon bulanıklaşır.
Reçetede eksi (−) numarayla yazılır. Eksi cam ışığı biraz dağıtarak odağı retinanın üzerine taşır; bu yüzden kenarları ortasından kalındır.
Hipermetropi — yakına bakmanın zahmetli olması
Işık retinanın arkasında toplanacak gibidir. Göz bunu netlemek için sürekli çaba harcar; özellikle yakında yorgunluk, sulanma ya da baş ağrısı yapabilir. Gençlerde bu çaba fark edilmeyebilir.
Reçetede artı (+) numarayla yazılır. Artı cam ışığı toplayarak odağı öne alır; ortası kenarlarından kalındır.
Yakını zor görme (presbiyopi)
Yakına bakarken göz merceği şekil değiştirip odağı ayarlar. Yaşla birlikte mercek esnekliğini yavaş yavaş kaybeder ve yakındaki yazı bulanıklaşır. Çoğu kişi bunu 40'lı yaşlarda, kitabı ya da telefonu uzağa tutarken fark eder.
Bir hastalık değil, herkeste görülen doğal bir değişimdir. Reçetede ADD (ekleme) değeriyle yazılır; okuma, progresif ya da masa başı camlarla desteklenir.
Çizim temsilidir; ölçekli değildir.
Astigmat
Kornea her yönde aynı eğimde olmayabilir; top yerine biraz rugby topu gibi düşün. O zaman bazı yönlerdeki çizgiler net, bazıları bulanık görünür. Gölge, çift görme hissi ya da göz yorgunluğu yapabilir.
Astigmat sık görülür ve çoğu zaman miyopi ya da hipermetropiyle birlikte bulunur. Reçetede CYL (silindir) ve AKS (eksen, derece) değerleriyle yazılır; cam bu yöne göre hazırlanır ve takılırken yönü doğru ayarlanmalıdır.
Reçeteni okumak
Göz reçetesi sağ göz (Sağ / OD / R) ve sol göz (Sol / OS / L) için ayrı satırlar içerir. Kısaltmalar şunlardır:
| SPH | Küre değeri. Eksi (−) miyopi, artı (+) hipermetropi demektir. Birim diyoptridir; sayı büyüdükçe düzeltme ihtiyacı artar. |
|---|---|
| CYL | Silindir: astigmatın miktarı. Boşsa astigmat düzeltmesi yoktur. |
| AKS | Eksen: astigmatın yönü, 0–180 derece arasında. CYL ile birlikte anlam taşır. |
| ADD | Ekleme: yakın için uzak numaraya eklenen artı değer. Yakını zor görme (presbiyopi) için yazılır. |
| PD | Göz bebekleri arası mesafe (mm). Camın tam gözünün önüne gelmesi için kullanılır; optisyen ölçer. |
Reçeteni yorumlamak ve sana uygun camı belirlemek göz doktorunun ve optisyenin işidir. Bu tablo yalnız kısaltmaları anlaman içindir.
Gözün yapısı ve görme
Gözün bölümleri ve görmenin nasıl oluştuğu; bir karta dokun, açılsın.
Kornea (saydam tabaka)
Gözün en önündeki saydam, kubbe biçimli tabakadır.
Gözün en önündeki saydam, kubbe biçimli tabakadır. Işığı ilk kıran ve gözün odaklama gücünün çoğunu sağlayan yapıdır.
- Bilmen gereken
- Damar içermez; oksijenin çoğunu havadan ve gözyaşından alır
- Yüzeyi pürüzsüz olmazsa görüntü bulanıklaşır; astigmatın sık nedeni kornea eğriliğidir
İris ve göz bebeği
İris gözün renkli kısmıdır; ortasındaki açıklık göz bebeğidir (pupilla).
İris gözün renkli kısmıdır; ortasındaki açıklık göz bebeğidir (pupilla). İris, kamera diyaframı gibi göz bebeğini daraltıp genişleterek içeri giren ışığı ayarlar.
- Günlük hayatta
- Parlak ışıkta göz bebeği küçülür, loşta büyür. Göz bebeği büyükken kenar bulanıklıkları ve ışık halkaları daha çok fark edilebilir.
İlgili: Göz dibi muayenesi
Göz merceği ve uyum (akomodasyon)
İrisin arkasındaki saydam doğal mercektir.
İrisin arkasındaki saydam doğal mercektir. Çevresindeki kas kasılınca mercek bombeleşir ve göz yakına odaklanır; buna uyum (akomodasyon) denir.
- Yaşla
- Mercek zamanla esnekliğini kaybeder; 40'lı yaşlarda yakını görmek zorlaşır (presbiyopi)
- İleri yaşta merceğin bulanıklaşması kataraktır
İlgili: Katarakt
Retina ve makula (sarı nokta)
Retina gözün arka duvarını kaplayan, ışığı sinir sinyaline çeviren ince tabakadır.
Retina gözün arka duvarını kaplayan, ışığı sinir sinyaline çeviren ince tabakadır. Makula onun ortasındaki küçük bölgedir; okuma ve yüz tanıma gibi keskin, renkli merkez görmeyi sağlar.
- Bilmen gereken
- Kenar retina hareketi ve loşta görmeyi taşır
- Makula hastalıklarında merkezde bulanıklık ya da çizgilerde eğrilik fark edilebilir
Görme siniri ve beyin
Retinadaki sinyaller görme siniriyle beyne taşınır; asıl “görme” beyinde oluşur.
Retinadaki sinyaller görme siniriyle beyne taşınır; asıl “görme” beyinde oluşur. İki gözün görüntüsü beyinde birleşerek derinlik algısını sağlar.
- Bilmen gereken
- Görme sinirinin hasarı glokomda olduğu gibi çoğu zaman geri dönmez
- Çocuklukta iki gözün birlikte ve net görmesi, beynin görmeyi öğrenmesi için gereklidir
İlgili: Glokom · Göz tembelliği tedavisi
Gözyaşı filmi
Korneanın üstünü kaplayan, yağ, su ve müsin katmanlarından oluşan ince sıvı tabakadır.
Korneanın üstünü kaplayan, yağ, su ve müsin katmanlarından oluşan ince sıvı tabakadır. Göz yüzeyini nemli ve pürüzsüz tutar, net görüntünün ilk koşuludur.
- Bilmen gereken
- Göz kırpma gözyaşını yayar; ekrana bakarken kırpma azalır
- Tabaka bozulunca batma, yanma ve dalgalanan görme olabilir
İlgili: Kuru göz
Görme nasıl oluşur?
Işık kornea ve mercekte kırılarak retinaya odaklanır.
Işık kornea ve mercekte kırılarak retinaya odaklanır. Odak tam retinanın üstüne düşerse görüntü nettir; önüne düşerse miyopi, arkasına düşerse hipermetropi, farklı yönlerde farklı yere düşerse astigmat oluşur.
- Gözlük ve lens ne yapar?
- Odağı yeniden retinanın üstüne taşır. Gözü iyileştirmez ya da bozmaz; doğru numarayla görüntüyü netleştirir.
İlgili: Sferik lens (OptiLens) · Torik lens (astigmat lensi) (OptiLens)
Çocukta görme gelişimi
Bebek doğduğunda net göremez; görme ilk aylarda hızla, okul çağına kadar da gelişmeye devam eder.
Bebek doğduğunda net göremez; görme ilk aylarda hızla, okul çağına kadar da gelişmeye devam eder. Bu dönemde bir gözün net görmemesi ya da kayması, o gözün görmeyi öğrenmesini engelleyebilir.
- Bilmen gereken
- Göz tembelliği ve şaşılık erken fark edildiğinde tedavi şansı daha yüksektir
- Belirti olmasa da çocuk doktorunun ve göz hekiminin önerdiği yaşlarda muayene yapılır
İlgili: Göz tembelliği tedavisi · Şaşılık · Akomodatif ezotropya (yakına bakınca içe kayma)
Optisyenine sorabileceklerin
- Numaram bir önceki gözlüğüme göre değişti mi?
- Astigmatım var mı; camımda nasıl düzeltiliyor?
- Yakın için ayrı bir gözlük mü, progresif cam mı bana daha uygun?
- Bir sonraki göz muayenemi ne zaman yaptırmalıyım?

